| संगठन |
संस्थापक |
स्थान व वर्ष |
| एशियाटिक सोसायटी |
विलियम जोन्स |
|
| आत्मीय सभा |
राजा राम मोहन राय |
|
| वेदांत कालेज |
राजा राम मोहन राय |
|
| युवा बंगाल आन्दोलन |
हेनरी विवियन डिरोजियो |
|
| ब्रह्म समाज |
राजा राम मोहन राय |
|
| तत्वबोधनी सभा |
देवेन्द्र नाथ ठाकुर |
|
| ब्रिटिश सार्वजानिक सभा |
दादा भाई नौरोजी |
|
| परमहंस मण्डली |
गोपाल हरि देशमुख |
|
| रहनुमाई माजदायान सभा |
दादा भाई नौरोजी |
|
| बालिका विद्यालय |
ज्योतिबा फुले |
|
| मोहम्मडन एंग्लो लिटरेरी सोसायटी |
अब्दुल लतीफ़ |
|
| साइंटिफिक सोसायटी |
सर सैय्यद अहमद खां |
|
| ईस्ट इंडियन एसोसिएशन |
दादा भाई नौरोजी |
लंदन, 1866 |
| पूना सार्वजानिक सभा |
एम. जी. रानाडे |
|
| प्रार्थना समाज |
एम. जी. रानाडे, आत्माराम पांडु, देवेन्द्र नाथ ठाकुर |
|
| वेद समाज |
आचार्य केशव चन्द्र सैन |
|
| सत्यशोधक समाज |
ज्योतिबा फुले |
|
| अलीगढ मोहम्मडन एंग्लो ओरिएण्टल कॉलेज |
सर सैय्यद अहमद खां |
|
| इंडियन लीग |
शिशिर घोष |
|
| आर्य समाज |
स्वामी दयानंद सरस्वती |
|
| थियोसोफिकल सोसायटी |
मैडम ब्लाटस्की एवं कर्नल अल्काट |
|
| इंडियन एसोसिएसन |
आनंदमोहन बोस, सुरेन्द्र नाथ बनर्जी |
|
| युनाइटेड इंडियन कमेटी |
व्योमेश चन्द्र बनर्जी |
|
| भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस |
ए.ओ. ह्यूम |
मुंबई, 1885 |
| बोम्बे प्रेसिडेंसी एसोसिएसन |
फिरोजशाह मेहता, तैलंग और तैयब जी |
मुंबई, 1885 |
| बेलूर मठ |
स्वामी विवेकानंद |
|
| इंडियन सोशल कांफ्रेंस |
महादेव गोविन्द रानाडे |
|
| शारदा सदन |
रमाबाई |
|
| राम कृष्ण मिशन |
स्वामी विवेकानंद |
|
| अभिनव भारत संस्था |
विनायक दामोदर सावरकर |
|
| सर्वेन्ट्स ऑफ़ इंडिया सोसायटी |
गोपाल कृष्ण गोखले |
मुंबई, 1888 |
| मुस्लिम लीग |
आगा खां और सलीमुल्ला |
|
| अनुशीलन समिति |
वारीन्द्र घोष, भूपेन्द्र दत्त |
|
| सोशल सर्विस लीग |
नारायण मल्हार जोशी |
|
| विश्व भारती |
रविन्द्रनाथ टैगोर |
|
| गदर पार्टी |
लाला हरदयाल, काशीराम |
सैनफ्रांसिस्को, 1913 |
| हिन्दू महासभा |
मदन मोहन मालवीय |
|
| होमरूल लीग |
तिलक एवं एनीबेसेंट |
पुणे, 1916 |
| वीमेंस इंडिया एसोसिएशन |
लेडी सदाशिव अय्यर |
मद्रास , 1927 |
| खिलाफत आन्दोलन |
अली बंधू |
|
| अखिल भारतीय ट्रेड यूनियन |
एन.एम जोशी |
लखनऊ, 1920 |
| स्वराज्य पार्टी |
मोती लाल नेहरु एवं चितरंजन दास |
दिल्ली, 1923 |
| हिंदुस्तान रिपब्लिकन एसो0 |
शचीन्द्र सान्याल |
|
| बहिष्कृत हितकारिणी सभा |
बी. आर. आंबेडकर |
|
| राष्ट्रीय स्वयमसेवक संघ |
डॉ. हेडगवार |
नागपुर, 1925 |
| नौजवान सभा |
भगत सिंह, छबील दास, यशपाल |
|
| हिन्दू सो0 रिप0 एसोसिएशन |
भगत सिंह व चंद्रशेखर आजाद |
दिल्ली, 1928 |
| खुदाई खिदमतगार |
अब्दुल गफ्फार खान |
पेशावर, 1929 |
| हरिजन सेवक संघ |
महात्मा गाँधी |
पुणे, 1932 |
| स्वतंत्र श्रमिक पार्टी |
बी. आर. आम्बेकर |
|
| फॉरवर्ड ब्लॉक |
सुभाष चन्द्र बोस |
कोलकाता, 1939 |
| आजाद हिन्द फ़ौज |
रासबिहारी बोस |
|
| आजाद हिन्द सरकार |
सुभाष चन्द्र बोस |
|